publicatie gaandeweg

21-09-2023

'Gaandeweg', deze publicatie met een tekst van Peter Jordaan is verschenen ter gelegenheid van de gelijknamige solotentoonstelling bij Collectie De Groen, Arnhem.

De tentoonstelling was geopend van 19-08 t/m 26-11 2023.

Welkom bij de solo show 24 van Frank Halmans.
Het werk dat Frank Halmans in deze show laat zien is niet meer dan een fractie van wat hij gemaakt heeft. Uit een kunstenaarschap van meer dan vijfentwintig jaar
laat hij een kleine staalkaart zien van wat er zoal uit zijn brein en handen is voortgekomen door de jaren heen.
Met een fractie van zijn werk laat hij heel veel zien. Zie daar de Verlaten galerijflat uit 2018. Of Seizoenswerk uit 2004. Of Gebilde nr.36 (straat) uit 2023.
De overeenkomst in de grote verscheidenheid van werken is dat veel van de werken schaalmodellen zijn. Maar het zijn geen modellen die de werkelijkheid nabootsen.
Halmans zet de werkelijkheid naar zijn eigen hand. Daarmee creëert hij een eigen wereld waar wij allemaal mogen instappen. Halmans zoekt het dicht bij huis.
De dagelijkse omgeving, huis, interieur, architectuur. Hij heeft een oog voor het hele kleine (zie de serie Be my guest) maar ook voor het hele grote (Verlaten Galerijflat).
Vaak werkt hij vanuit herinnering en nostalgie zonder daarbij sentimenteel te worden. Hij weet dat te vermijden door in al zijn werken een heldere en directe lijn uit te zetten.
Hoewel het werk humor en ironie bevat is er bijna altijd sprake van een omfloerste beladenheid die tegengas geeft aan de humor en ironie. Misschien schuilt daarin het geheim,
de verraderlijke zachtheid waarmee Halmans je in zijn werk trekt.

Die verraderlijke zachtheid zag ik voor het eerst in “The Model” een grote groepstentoonstelling bij de Groen (2020).
Op die show hingen -bijna anoniem- drie keukenkastjes aan de muur. In tegenstelling tot veel van de andere (schaal)modellen in de show
die elk op hun eigen schaal “mini spectaculair” waren blonken juist deze keukenkastjes uit in een uitgesproken saaiheid en eenvoud.
Zachte glanzende pasteltinten, deurtjes smaakvol in verhouding met elkaar, met simpele aluminium strips als handgrepen.
Gedrieën hingen zij daar. Ik durf te zeggen “saai” maar dan wel saai als compliment, saai van zeer hoge kwaliteit. En er klopte iets niet aan deze kastjes.
De diepte van de kastjes spoorde niet met de werkelijkheid van echte keukenkastjes. Met hun diepte van zo’n twintig centimeter wordt direct het beeld van echte
keukenkastjes in twijfel getrokken. De deurtjes blijken geen deurtjes te zijn maar vast getimmerde paneeltjes en de handgrepen zijn volledig nutteloos.
Kitchenettes heet dit werk van Frank Halmans. Het hangt hier niet in de show. De Kitchenettes heeft die verraderlijke helderheid waar je met zachte hand ingetrokken wordt.
Juist omdat het beeld zo overtuigend beantwoordt aan een werkelijkheid die toch niet de werkelijkheid is. Voor Halmans zijn architectuur en interieur in brede zin
belangrijke inspiratiebronnen en vaak een startpunt om iets te maken. “Het idee begint vaak met een tekening, Ik wil met herkenbare materialen een abstractie creëren” zegt hij.
Het werk Gebilde 36 (straat) dat hier wel in show staat is daar een mooi voorbeeld van. Een ruimtelijk werk dat is opgebouwd uit fragiele lijnen van verschillende diktes, kleuren en materialen.
Dit werk vang je niet in één blik zoals de Kitchenettes. Het vraagt om nadere bestudering. De abstractie komt tot leven wanneer je weet waar je naar kijkt. Halmans laat ons op ingenieuze wijze kijken naar de in muren en vloeren verborgen leidingen in een serie rijtjeshuizen. Van zolder tot kruipruimte legt hij het complete leidingwerk van zes woningen bloot. Elektriciteit,
waterleidingen, rioolbuizen, regenpijpen. Wanneer je het weet, dan zie je het. Dan ga je de leidingen volgen. Waar is het toilet? Waar is de keuken? Is dat een regenpijp?
Is dat een lichtpunt aan het plafond? En ga zo maar door. Het is een complex werk. Er valt heel veel te zien en te ontdekken in dit blootgelegde huisskelet. Maar niet alleen dat.
Ook het maakproces, de minutieuze arbeid is zichtbaar. In contrast met de Kitchenettes geeft Halmans met dit werk de kijker echt een handvat om te kijken en te interpreteren.
Zo heeft ieder werk in deze show zijn eigen oorsprong en betekenis. Met zijn werk is Halmans zeker niet de persoon van de harde lijn en een duidelijke boodschap.
Soms is de ironie of de humor in zijn werk een dekmantel voor iets dat dieper ligt. Dat “dieper liggende” weet ook de kunstenaar zelf niet altijd te duiden.
Dat betekent dat je als kijker op zoek moet gaan in het werk en er je eigen betekenis aan moet geven. Wil je dat niet dan blijft er in ieder geval een fascinerend kijkspel over.
In ieder werk op zijn eigen manier. Kijk naar de bonen in Seizoenswerk of naar het uitgedoofde wandelstokken kampvuur (Whenever I lay my head). Je proeft de humor en ironie
in De bewoonde vensterbank maar tegelijkertijd word je uitgedaagd om dieper te graven.

Er valt heel veel te zien en te ontdekken in deze show. Gaandeweg is de titel die Halmans bedacht voor de show. Inderdaad, gaandeweg, dat klopt. Gaandeweg, halverwege.
In de show zijn werken van de afgelopen twintig jaar te zien. “Misschien moet het beste nog komen”, zegt hij in het gesprek dat ik met hem had. Dat zou best kunnen. In ieder
geval verplicht Halmans zichzelf om nog heel veel te bedenken en uit te voeren in de tijd die voor hem ligt.

Peter jordaan

17 juli 2023